دستگاه «جداكننده اشعه‌هاي نوتروني از گاما» با قابليت استفاده در آزمايشگاه‌هاي طيف نگاري به همت پژوهشگران يكي از واحدهاي فن‌آوري مستقر در مركز رشد دانشگاه شهيد بهشتي طراحي و ساخته شد.
به گزارش خبرنگار پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين دستگاه در سيستم‌هاي طيف‌نگاري و دزيمتري در آزمايشگاه‌هاي هسته‌يي، ليزر، ذرات بنيادي، نانو و صنايع وابسته كاربرد گسترده‌اي دارد.
از جمله موارد استفاده اين دستگاه جداسازي پرتوهاي نوترون از گاما، جداسازي پرتوهاي آلفا و پروتون، جداسازي پرتوهاي آلفا، پروتون و گاما و پرتوهاي آلفا و الكترون است.
يكي از چالش‌هاي فراروي محققان و كارشناسان علوم هسته‌يي، همواره دانستن مشخصات دقيق طيف چشمه‌هاي نوتروني و نوترون ژنراتورهاست كه اين پرتوهاي نوتروني، همواره آميخته با پرتوهاي گاما بوده و ثبت مستقل نوترون از پرتوهاي گاما نيازمند تجهيزات بسيار دقيق الكترونيكي است.
به گفته مجريان طرح، در ساخت اين دستگاه‌ها پس از سال‌ها تحقيق و بررسي، با توجه به مشكلات روش‌هاي موجود در دنيا، روش گذر از صفر توسط تپ آند با حالت بهينه براي اولين بار در جهان براي طراحي و ساخت دستگاه تبعيض‌گر شكل تپ (Zero Cross Pulse Shape Discriminator) انتخاب شده است.
در اين سيستم نقطه گذر از صفر علامت خروجي، به عنوان تپ خاتمه به مبدل زمان به دامنه اعمال مي‌شود و در آن از روشي بهينه، جديد و از سريع‌ترين فن‌آوري قطعات(استاندارد ECL) استفاده شده است.
به گفته پژوهشگران، دستگاه تبعيض‌گر شكل تپ منطبق بر تمامي استانداردهاي Nuclear Instrument Module بوده و داراي FOM=1.36 در انرژي آستانه 60 ke Vee مي‌باشد.
زمان مرگ كل سيستم در حدود 1.5 ميكروثانيه است كه به راحتي مي‌تواند تا آهنگ‌هاي شمارش بالاي 500k به صورت حذف گاماهاي ناخواسته عمل كند.
به گزارش ايسنا، طرح ساخت «دستگاه جداكننده پرتوهاي نوتروني از گاما» با همكاري امين شرقي ايدو و سيد مهدي حميد‌زاده در مركز رشد واحدهاي فن‌آوري دانشگاه شهيد بهشتي شركت كنترل فرآيند پاسارگاد انجام شده است.